Днепра-данецкая культура

Днепра-данецкая культура (4 500 – 2 200 г. да н. э.) – археалагiчная культура эпохі неаліту на Усходнім Палессі Беларусi і на паўночным-усходзе Украіны. Назва паходзiць ад месца першых знаходак у Падняпроўі і на Паўночным Данцы. Належала да супольнасці культур грабеньчата-накольчатай керамікі, але вызначалася сярод іх некаторай адасобленасцю1. Адметнай асаблiвасцю культуры з’яўляюцца керамічны пераважна вострадонны посуд, аздоблены грабеньчата-накольчатым арнаментам. На тэрыторыi Беларусi у эпоху неаліту суiснавала адначасова з верхнедняпроўскай, нарвенскай і нёманскай культурамі.

Днепра-данецкая культура
Распаўсюджанне днепра-данецкай культуры на тэрыторыі Беларусі

Першапачаткова культура сфарміравалася на ўзбярэжжах Дняпра на Кіеўшчыне, Чаркашчыне і Палтаўшчыне, на ніжняй Прыпяці і на верхнім цячэнні Северскага Данца. Ранненеалітычны посуд быў вострадонны, з дамешкам валакністых раслінных рэшткаў, сціпла арнаментаваныя паясамі грабенчатых адбіткаў і пракрэсленымі рыскамі. Крэмневыя вырабы на раннім этапе мелі рысы мезалітычнай эпохі, найбольш тыповымі з якіх былі мікраліты і архаічныя сякеры.

Насельніцтва належала да позніх краманьёнцаў. Асноўны занятак – рыбалоўства, паляванне, зямляробства, жывёлагадоўля (бык, свіння). Жытлы наземныя або крыху паглыбленыя ў зямлю, невялікага памеру, авальныя або прамавугольныя. Усярэдзіне жылля знойдзены парэшткі вогнішча, абкладзенага камянямі, гаспадарчыя ямы.
Акрамя паселішчаў знойдзены калектыўныя магільнікі (ад 2 да 13 пахаваных у адной яме; паложаны на спіне) з прыладамі і ўпрыгожаннямі, прысыпаныя чырвонай вохрай.
Знойдзены разнастайны крамнёвы інвентар: пласціністыя і трохвугольныя наканечнікі стрэл, вузкія і шырокія нажы, сярпы, скрабкі, праколкі, свёрлы, сякеры. Характэрнай асаблівасцю з’яўляецца наяўнасць мікралітаў і прылад плоскай апрацоўкі.

Днепра-данецкая культура
Посуд з паселішчаў Юравічы (Калінкавіцкі р-н) і Гнездзенка (Хойніцкі р-н). Рэканструкцыя

На Украіне культура праіснавала да 3-га тысячагоддзя да н.э. На Усходнем Палессі доўжылася яшчэ 500 гадоў. Усходне-палескі варыянт днепра-данецкай культуры на апошнім этапе развіцця вылучаецца багаццем керамічных форм і арнаментацыі. Посуд вырабляўся стужкавым спосабам з гліны з раслінным дамешкам, пазней пяском. Арнамент уяўляе сабой адбіткі грабеньчатага штампа, прачэрчаныя прамыя лініі. У афармленні посуда прасочваюцца вытокі беларускага народнага геаметрычнага арнамента2.

  1. В. Вяргей, І. Ганецкая, М. Гурын. Гісторыя Беларусі (у шасці тамах) Першы том. Мінск, ВП “Экаперспектыва”, 2000
  2. Археалогія і нумізматыка Беларусі. Энцыклапедыя. Мінск: “Беларуская энцыклапедыя” імя Патруся Броўкі, 1993
Спадабаўся матэрыял? Падзяліцеся з сябрамі!
  • 5
    Падзяліліся